Vì sao ngày càng khó sử dụng chu kỳ halving 4 năm để dự đoán giá Bitcoin?
Trước đây, khi nói đến Bitcoin (BTC), người ta thường nhắc đến “Chu kỳ 4 năm”: sau mỗi lần halving (sự kiện giảm một nửa phần thưởng Bitcoin mới cho mỗi khối), tốc độ phát hành Bitcoin giảm, giá có thể tăng và một số nhà đầu tư còn dùng mốc khoảng 12–18 tháng sau halving để ước tính thời điểm thị trường đạt đỉnh.
Tuy nhiên, cách nhìn này ngày càng khó giải thích đầy đủ biến động giá. Phân tích của Onramp Institutional dựa trên dữ liệu từ tháng 5/2014 đến tháng 1/2026 cho rằng các chu kỳ lớn của Bitcoin có liên hệ chặt chẽ hơn với điều kiện thanh khoản vĩ mô so với việc chỉ nhìn vào lịch halving. Nghiên cứu tập trung vào ba yếu tố gồm: tăng trưởng M2 toàn cầu, sức mạnh đồng USD và lợi suất thực.
Halving Bitcoin là gì?
Halving là cơ chế nguồn cung được lập trình sẵn trong Bitcoin. Sau mỗi 210.000 khối, tương đương khoảng 4 năm, phần thưởng Bitcoin mới dành cho thợ đào sẽ giảm một nửa.
Khi Bitcoin ra đời năm 2009, phần thưởng cho mỗi khối là 50 BTC. Sau nhiều lần halving, con số này giảm xuống còn 3,125 BTC kể từ tháng 4/2024. Việc giảm thưởng khiến tốc độ tạo Bitcoin mới chậm lại, nhưng không làm biến mất số Bitcoin đang lưu hành và cũng không buộc người mua phải tham gia thị trường.
Các chu kỳ 4 năm gần đây của giá Bitcoin
Ở những năm đầu, khi lượng Bitcoin lưu hành còn nhỏ, việc nguồn cung mới giảm mạnh có thể tạo ảnh hưởng rõ hơn đến giá BTC. Hiện nay, khoảng 164.000 BTC mới được phát hành mỗi năm, tương đương khoảng 0,8% lượng lượng Bitcoin đang lưu thông, khiến cú sốc nguồn cung từ mỗi lần halving nhỏ hơn về mặt tương đối so với trước.
Nhóm nghiên cứu của Onramp Institutional cho rằng halving vẫn là một yếu tố cấu trúc quan trọng và có thể thu hút sự chú ý của thị trường, nhưng không nên được xem như "kim chỉ nam" để xác định đỉnh hoặc đáy chu kỳ Bitcoin.
Ba yếu tố vĩ mô đáng theo dõi cùng halving
Nếu halving không đủ để giải thích thị trường, cần xem thêm điều gì? Phân tích của Onramp Institutional tập trung vào ba nhóm chỉ báo vĩ mô: M2 toàn cầu, môi trường lãi suất thực và chỉ số USD DXY.
1. M2 toàn cầu và thanh khoản thị trường
M2 có thể hiểu đơn giản là thước đo rộng về lượng tiền trong nền kinh tế, bao gồm tiền mặt và nhiều loại tiền gửi ngân hàng. Khi thanh khoản dồi dào và việc huy động vốn thuận lợi hơn, nhà đầu tư có thể có thêm khả năng phân bổ tiền vào cổ phiếu, Bitcoin và các tài sản có mức biến động cao.
Nghiên cứu của Onramp cho thấy Bitcoin và M2 không nhất thiết tăng giảm cùng nhau trong từng tháng. Tuy nhiên, khi kéo dài thời gian quan sát, mối liên hệ giữa Bitcoin và điều kiện thanh khoản trở nên rõ hơn. Trong những giai đoạn thanh khoản toàn cầu mở rộng, Bitcoin có xu hướng hưởng lợi hơn, dù tác động có thể xuất hiện với độ trễ và vẫn có nhiều biến động ngắn hạn.
Ví dụ, giả sử ở hai giai đoạn khác nhau Bitcoin đều vừa trải qua halving. Ở giai đoạn đầu, người mua dễ vay vốn và có nhiều tiền nhàn rỗi. Ở giai đoạn sau, họ phải ưu tiên trả nợ và giữ tiền cho chi tiêu. Nguồn cung mới đều giảm, nhưng sức mua của thị trường có thể rất khác nhau.
2. Lãi suất và lợi suất thực của Mỹ
Khi lãi suất tăng, chi phí vay vốn trở nên cao hơn, trong khi tiền gửi và trái phiếu có thể mang lại mức lợi suất hấp dẫn hơn. Điều này có thể làm giảm nhu cầu đối với những tài sản có mức biến động lớn như Bitcoin.
Đáng chú ý hơn là lãi suất thực, tức lãi suất sau khi tính đến lạm phát. Khi lợi suất thực tăng, việc nắm giữ các tài sản ít rủi ro hơn có thể trở nên hấp dẫn hơn so với trước.
Năm 2022 là một ví dụ cho thấy giá Bitcoin không chỉ đi theo lịch halving. Fed liên tục tăng lãi suất để chống lạm phát, trong khi Bitcoin giảm mạnh so với đỉnh ATH tháng 11/2021. Trong giai đoạn này không diễn ra halving mới, nhưng điều kiện tiền tệ thay đổi đáng kể.
Điều đó không có nghĩa lãi suất là nguyên nhân duy nhất khiến Bitcoin giảm. Thị trường tiền mã hóa khi đó còn chịu nhiều cú sốc riêng. Tuy nhiên, diễn biến này cho thấy môi trường vốn có thể lấn át tác động của lịch giảm thưởng.
3. Sức mạnh của đồng USD và chỉ số DXY
Một yếu tố khác là chỉ số USD DXY, dùng để theo dõi sức mạnh của đồng USD so với một nhóm tiền tệ lớn.
USD đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính toàn cầu. Khi đồng USD mạnh lên trong thời gian dài, điều kiện tài chính có thể trở nên chặt chẽ hơn và chi phí tiếp cận vốn bằng USD tăng lên. Nhà đầu tư khi đó có thể ưu tiên tiền mặt hoặc tài sản định giá bằng USD thay vì tăng mức tiếp xúc với các tài sản rủi ro.
Theo Onramp, biến động DXY trong từng ngày không cho biết nhiều về xu hướng trung hạn của Bitcoin. Nhưng khi USD mạnh lên hoặc yếu đi trong một thời gian dài, mối liên hệ với hiệu suất Bitcoin có thể trở nên rõ hơn. Nghiên cứu cho rằng Bitcoin thường hoạt động tốt hơn khi thanh khoản mở rộng, USD suy yếu và lợi suất thực giảm.
Tuy nhiên, đây vẫn là mối quan hệ về bối cảnh chứ không phải quy tắc cố định. DXY tăng không có nghĩa Bitcoin phải giảm ngay, cũng như USD yếu không bảo đảm Bitcoin sẽ tăng.
Vì sao không nên chỉ chờ “18 tháng sau halving” để đoán đỉnh
Các chu kỳ trước khiến nhiều nhà đầu tư hình thành quan điểm rằng Bitcoin có thể đạt đỉnh khoảng 12–18 tháng sau halving. Tuy nhiên, đây chủ yếu là kết quả quan sát từ quá khứ, chưa phải quy luật chắc chắn sẽ tiếp tục lặp lại.
Thị trường Bitcoin hiện cũng khác đáng kể so với giai đoạn đầu. Sự tham gia của các tổ chức, ETF Bitcoin spot, doanh nghiệp nắm giữ Bitcoin và các sản phẩm phái sinh tạo thêm nhiều kênh để vốn đi vào hoặc rút khỏi thị trường. Fidelity cũng cho rằng khi Bitcoin trưởng thành và quy mô thị trường lớn hơn, biến động giá có thể ngày càng khác với các chu kỳ lịch sử.
Vì vậy, thay vì chỉ đếm số tháng đã trôi qua kể từ lần halving gần nhất, có thể xem M2 toàn cầu, sức mạnh đồng USD và môi trường lãi suất như những yếu tố bổ sung để hiểu bối cảnh thị trường.
Halving vẫn cho biết tốc độ tạo Bitcoin mới đang giảm như thế nào. Nhưng để hiểu giá, còn cần xem người mua có đủ tiền, chi phí vốn đang cao hay thấp và họ có sẵn sàng đưa vốn vào thị trường hay không.
